19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyılın başında üretilen Singer dikiş makineleri, hâlâ birçok tüketici tarafından büyük bir ilgiyle karşılanmaktadır. Çoğu eski model hâlâ kullanılabilir durumdadır. Efsanevi antikalar, her türden ev dekoruna mükemmel bir şekilde uyum sağlar.
Tarihçe
Dünyaca ünlü dikiş makinesinin yaratıcısı Isaac Singer’dır. 1850 yılından itibaren New York’ta yaşamaya başlayan Singer, yerel bir dikiş makinesi üreticisiyle tanıştı. Bu tasarımcı, Singer’a kendi dikiş makinesinin çalışma prensibini açıkladı. Makine, iğnenin döner hareketiyle çalışıyordu ve iplik, dikey yerleştirilen bir makara tarafından sürekli olarak sarılıyordu.
Isaac Singer, bu tasarımı çok beğendi. 10 gün içinde tasarımda iyileştirmeler yaptı. Singer, iğnenin yukarı ve aşağı hareket etmesini sağlayan bir mekanizma icat etti. Günümüzdeki tüm dikiş makineleri bu iğne hareketi mekanizmasını kullanmaktadır. Yaratıcı, 4 önemli yenilik getirdi:
Bu iyileştirmeler, iş gücü verimliliğini katlanarak artırdı. Tasarımcı, icadına patent aldı. Ayrıca, evde tamir yapılması için tek tek parçaların değiştirilmesini önerdi. Daha önce bozulmuş makineler ya fabrikaya gönderilir ya da atılırdı. Singer markasının makineleri, dünya çapında hızla büyük talep görmeye başladı.
19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyılın başında Singer şirketi, çeşitli isimlerle birçok model üretmiştir. Dikiş makineleri, o dönemde sadece Singer firmasının üretim hakkına sahip olduğu için farklı ülkelerde lisansla üretilmiştir. Rusya’da Singer markalı dikiş makineleri üretimi, 1900 ile 1902 yılları arasında Moskova’nın güneyindeki Podolsk şehrinde yapılan bir fabrikada başlamıştır. Bu fabrikada neredeyse bir yüzyıl boyunca bu markanın ürünleri üretilmiştir.
Singer dikiş makinelerinin üretim yılı, seri numarasından anlaşılabilir. 20. yüzyılın başına kadar, seri numaraları sadece rakamlardan oluşuyordu. Örneğin, 1871’deki makineler, 611.000 ile 913.999 arasındaki numaralara sahipti; 1899’da ise numaralar 15.811.500 ile 16.831.099 arasında değişiyordu. 1904’ten sonra, numaraların sonuna bir harf eklenmeye başlandı. 1904 yılı modelleri, B-1 ile B-791.500 arasındaki seri numaraları ile tanınabilirken, 1935’te bu numaralar Y-9.633.847 ile Y-9.999.999 arasında değişmiştir. Bu harfler, üretici ülkeyi şifreli bir şekilde belirtirdi. Örneğin, “A” harfi Podolsk (Rusya), “B” harfi Elizabeth (New Jersey, ABD) ve “Y” harfi İskoçya’yı ifade ederdi.
Makinalarda Ne Değerli Olan Nedir?
19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyılın başında üretilen Singer dikiş makineleri, antika değerine sahiptir. Makinenin yaşı arttıkça, değeri de yükselir. 1886 ile 1930 yılları arasında üretilen dikiş makinelerinin değerli metaller kullanılarak yapıldığına dair bir görüş bulunmaktadır: altın, gümüş, platin, paladyum gibi metaller. Bunun doğruluğu, bir mıknatısla test edilebilir. Mıknatısı metal iskeletin üzerinden geçirerek değerli metallerin varlığı kontrol edilebilir. Değerli metaller mıknatısa yapışmaz.
Bazı kişiler, dikiş makinelerinde değerli metallerin kullanıldığını bir efsane olarak görmektedir. Mevcut antikalar, yoğun kullanıma bağlı izler taşır ve değerli metallerin yumuşak ve dayanıksız doğası göz önüne alındığında, bu ürünler bu kadar ağır bir yükü kaldıramazdı.
Singer dikiş makineleri, kullanım kolaylığı ve pratikliği ile değer kazanır. Son derece karmaşık dikiş işlerini kolaylıkla yapabilirler. En çok güvenilirlikleri, dayanıklılıkları ve işçilik kaliteleriyle takdir edilir. Bazı modern modellerle karşılaştırıldığında bile geride kalmazlar. Eski makineler elektrik kullanmadan çalışırken, bazı kullanıcıların görüşüne göre, deri ürünleriyle gayet iyi başa çıkabilirler ve çok karmaşık kumaş türlerinde bile düzgün dikişler bırakırlar. Her tür sert kumaşı rahatça dikebilirler.
Обзор моделей
19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyılın başında üretilen Singer dikiş makineleri, standart bir tasarıma sahipti. İlk modellerin tüm makineleri, eski tarz bir makara sistemiyle donatılmıştı. Bu makara sistemi, günümüzdeki modellerin aksine, yuvarlak değil, uzun bir şekle sahipti. İçine uzun bir bobin yerleştirilerek iplik takılıyordu. Bu tür makineler, kesintisiz dikiş yapma imkânı sunuyordu. İğne, ipliği tutmak için iki kez halka oluşturuyordu.
Ayrıca, sallanan makaralı dikiş makinelerinin üretimi de yapılmıştı. Bu makineler, bir makara hareketi mekanizmasına sahipti. Bazı modeller, iplik sarma mekanizmasıyla da donatılmıştı. Singer markasının yatay makara düzenekli birçok antika makinesi bulunmaktadır.
Modeller, tek veya çift dikişle farklılık gösteriyordu. Üretilen makinelerin bazıları yalnızca düz bir dikiş yapabiliyordu. Diğer ev tipi dikiş makineleri ise zigzag şeklinde dikiş de yapabiliyordu.
Dikiş makineleri, elle veya ayakla çalışan motorlarla donatılmıştı. Singer makinelerinin krank tekerleği oldukça büyük ve sağlamdı. El ile çalışan modellerde, gövdeye büyük rulmanlarla takılmış iki dişli bulunuyordu. Gerekli olduğunda, rulman vidaları sökülüp tekrar sıkılabiliyordu.
Bazı modellerde ise ayak pedalı, rahatsız edici el kolu yerine geçiyordu. Ayak pedalı ile, kişi dikiş makinesini kolayca çalıştırabiliyordu. Tasarımlar sürekli olarak geliştirilmiş ve bir süre sonra elektrikli tahrik sistemine sahip modeller ortaya çıkmıştır.
19. yüzyılın sonlarında Rus tüccarı Popov’un atölyesi, Singer markası altında dikiş makineleri üretmeye başladı. Bu dikiş makinelerinin özellikleri arasında makara hareketinin makinenin yanında olması dikkat çekmektedir. İplik, iğne tutucusunun kare kesitinden dolayı basit bir şekilde geriliyordu. İplik, makaranın içindeki deliklerden geçiyor ve gerginliği yeterince iyi ayarlanmıyordu.
Ayrıca, tasarımın olumsuz yönleri arasında düşük dikiş hızı da yer almaktadır.
Nasıl Ayarlanır?
Antik makinelerde ayar hatası meydana geldiğinde, bunlar doğru bir şekilde düzenlenmelidir. Ayarlamalar, kendi başınıza yapılabilir. Dikişlerde atlama sorunu, iğnenin yanlış yerleştirildiğine işaret eder. Dikişlerde kayma, iğnenin makaraya göre çok yüksek konumda olması nedeniyle gözlemlenir. Ayrıca, bu durum çok kalın kumaşlarla çalışırken de meydana gelebilir. Kumaş ne kadar kalınsa, baskı ayağını o kadar güçlü tutmak gerekir. Singer markalı dikiş makineleri ayarlanırken, iğnenin aşağıya doğru yerleştirilmesi önerilir. İlk olarak, baskı ayağını, iğne plakasını ve ön kapağı çıkarmalısınız. Ardından, tüm parçaları ve bölmeyi kirden temizlemelisiniz. Bobin dikkatlice bobin kapağına yerleştirilmeli ve vida ile ayarlanmalıdır.
İğne plakasının çıkarılmasından sonra krank tekerleği döndürülür, makarayı iğnenin ucuyla ve olukla uyumlu olup olmadığı kontrol edilir. Makaradan iğnenin ucunun hemen üzerinde olmalıdır. İğneyi mükemmel bir şekilde yerleştirmek ve ipliği uzun yuvarlak boşluktan düzgün şekilde geçirmek çok önemlidir. Singer markasının eski modellerinde, bobin muhafazasının sağda bulunması gerekmektedir. İpliği soldan iğnenin gözünden geçirmelisiniz. Makara ile iğne arasındaki mesafe dikkatlice ayarlanmalıdır.
Makara ucu, düzgün bir şekilde ilmeğe girmelidir.
Eğer dikiş makinesi uzun süre kullanılmadıysa, dikkatlice özel bir dikiş makineleri yağı ile yağlanmalıdır. Makinenin gövdesinde bunun için bir delik bulunmaktadır. Bazı önemli parçalar da alt kısımdan yağlanmaya ihtiyaç duyar. Bunun için makineyi yan yatırarak, sürtünme ile ilgili tüm metal parçaları yağlamalısınız. Yağı bir tıbbi şırınga ile alıp, mevcut deliklere damlatabilirsiniz. Yağın zor erişilen alanlara da girmesini sağlamak için, baskı ayağı yukarı kaldırılmış ve iplik takılmamışken, makineyi düşük hızda çalıştırmalısınız. Fazla yağı bir bezle temizleyin.
Makara krankı sıkıştığında, bu parçayı çıkarıp, krank miliyle birlikte, 1:1 oranında karıştırılmış kerosen ve yağ ile işlemelisiniz. Eski makinenin arızalanmaması için, kullanımın tam olarak talimatlara uygun şekilde yapılmasına dikkat edilmelidir. Dikiş yaparken kumaşı çekmekten kaçınılmalıdır, aksi takdirde makarayı zedeleyebilirsiniz. Makara sadece kendi yönünde döndürülebilir.
İpli iğneyi, çıplak plakanın üzerine indirmek yasaktır. Ayrıca, baskı ayağı kaldırıldığında dikiş yapmak da yasaktır.
Sonraki videoda, eski bir Singer dikiş makinesinin restorasyonu sizi bekliyor.
